S
teunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

français

Feiten en cijfers

Van hoeveel mensen is de energie geheel of gedeeltelijk afgesloten?

Aangezien de drie gewesten niet dezelfde procedures hanteren in geval van wanbetaling, is het moeilijk een duidelijk beeld te krijgen van de energieproblemen in België. Bovendien verzamelen de gewesten niet noodzakelijk dezelfde cijfergegevens en  verschaffen ze soms onvolledige informatie. Hierdoor wordt de vergelijking van beschikbare gegevens tussen de gewesten een delicate en praktisch onmogelijke onderneming.

Het Waalse Gewest telde in 2008 ongeveer 55.000 aanvragen voor plaatsing van budgetmeters electriciteit waarvan 10.242 effectieve plaatsingen en 2.686 gekoppeld aan een stroombegrenzer. Bij beslissing van de 'Commission locale pour l'énergie' (CLE) kan de stroombegrenzer uitgeschakeld worden. Dit gebeurde in 2008 slechts drie keer.  In totaal konden 37.991 afnemers genieten van het sociaal tarief  voor gas en 81.677 voor elektriciteit. (Bron: Commission Wallonne pour l’Energie - CWaPE (2009), Rapport annuel 2008 sur l'exécution des obligations de service public à caractère social imposées aux fournisseurs et gestionnaires de réseaux.

In
het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest waren op 31 december 2008, 13.310 stroombegrenzers actief (14.769 geplaatst tijdens het jaar en 10.763 uitgeschakeld). Bij  geen enkel gezin werd de stroombegrenzer uitgeschakeld of de gasaansluiting afgesloten. (Bron: BRUGEL (2009), Rapport van de Brusselse distributienetbeheerder SIBELGA over de uitvoering van de openbaredienstopdrachten inzake elektriciteit en gas voor het jaar 2008.

In 2008 werden in het Vlaamse Gewest, 60.026 gezinnen door hun energieleverancier aan de deur gezet omwille van wanbetaling van de elektriciteitsrekening en 41.521 voor aardgas. De overgrote meerderheid werd verder van energie voorzien door hun netbeheerder. Op 31 december 2008 werden voor elektriciteit uiteindelijk 756 gezinnen  afgesloten en voor aardgas 2.845 toegangspunten/gezinnen. Eind 2008 verbruikten  36.059 gezinnen elektriciteit via een budgetmeter. Er waren 2.728 stroombegrenzers actief, die niet gekoppeld zijn aan een budgetmeter. 143.124 afnemers hadden recht op de sociale maximumtarieven. (Bron: Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt - VREG (2009), Statistieken 2008 met betrekking tot huishoudelijke afnemers in het kader van de besluiten op de sociale openbaredienstverplichtingen)


Toelichting:

Voor een beter begrip geven we de definities van enkele standaardbegrippen:

Stroombegrenzer: dit systeem beperkt het beschikbare vermogen tot 10 ampère in het Vlaamse Gewest en het Waalse Gewest en tot 6 à 18 ampère in het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest. Deze minimale levering is niet gratis. Omwille van technische redenen bestaat er nog geen stroombegrenzer voor gas.

Budgetmeter: is een meter die toelaat elektriciteit en gas te verbruiken via een systeem van voorafbetalingen. Hij wordt gebruikt in het Vlaamse en het Waalse Gewest. Zolang het bedrag waarmee de budgetmeter is opgeladen niet is opgebruikt, hebben de gebruikers een normale toegang tot energie. In het Vlaamse Gewest is de budgetmeter voor elektriciteit altijd gekoppeld aan een stroombegrenzer. Van zodra het bedrag van de betaalkaart is opgebruikt, valt de klant terug op de minimale elektriciteitslevering via de stroombegrenzer. Indien de klant zijn kaart niet herlaadt binnen een bepaalde termijn, dan kan de stroombegrenzer uitgeschakeld worden. In het Waalse Gewest is de budgetmeter enkel voor beschermde klanten gekoppeld aan een stroombegrenzer.

LAC of CLE: lokale adviescommissie samengesteld uit leden van het OCMW en een vertegenwoordiger van de netbeheerder. Deze commissie beslist of de gas- of elektriciteitstoevoer al dan niet afgesloten wordt in geval van wanbetaling.

Wanbetaling: situatie waarbij de klant geen betalingsplan voorstelt of respecteert nadat hij een ingebrekestelling ontvangen heeft.

Beschermde klanten: statuut toegekend door de gewesten aan huishoudens die beantwoorden aan bepaalde criteria:  van het sociale tarief genieten, in een collectieve schuldenregeling zitten... In vergelijking met niet-beschermde klanten, genieten ze van bepaalde voordelen (verschillend per gewest) in geval van betalingsmoeilijkheden.


We geven een beknopte voorstelling van de belangrijkste wetgevende maatregelen in elk gewest:

Vlaams Gewest:
Elektriciteit: bij wanbetaling wordt zowel bij een beschermde als niet-beschermde klant een budgetmeter geplaatst die gekoppeld is aan een stroombegrenzer. Wanneer de klant zijn kaart niet herladen heeft vooraleer zowel zijn individueel krediet als het hulpkrediet zijn opgebruikt, dan kan hij gebruik maken van 10 ampère, de minimale levering sinds 2007 (voordien 6 ampère). Indien hij vervolgens zijn kaart nog steeds niet herlaadt en zijn factuur voor de minimumlevering niet betaalt, dan kan de LAC beslissen om de stroombegrenzer uit te schakelen. De klant beschikt nog steeds over een budgetmeter en kan gebruik maken van elektriciteit indien hij zijn kaart heroplaadt. Indien de klant de toegang tot zijn budgetmeter weigert, kan de LAC beslissen om de levering stop te zetten.
De klant kan ook vragen om enkel een stroombegrenzer te installeren. Indien de LAC beslist om de stroombegrenzer uit te schakelen, dan is de klant volledig afgesloten.
Gas: budgetmeters zijn operationeel. In geval van wanbetaling kan de LAC beslissen om de gastoevoer af te sluiten.
 

Waals Gewest:
Elektriciteit: in geval van wanbetaling wordt enkel bij beschermde klanten (slechts +/- 5% van de klanten met betalingsmoeilijkheden) een budgetmeter gekoppeld aan een stroombegrenzer van 10 ampère.  Voor de andere klanten wordt een "naakte" budgetmeter (dit wil zeggen zonder stroombegrenzer) voorzien. Ze hebben bijgevolg enkel toegang tot elektriciteit na het opladen van hun kaart. Als de beschermde klanten gedurende 6 maanden de minimale levering genieten zonder de kaart van hun budgetmeter op te laden, dan kan de CLE beslissen om hun stroombegrenzer af te sluiten. De CLE doet met andere woorden enkel een uitspraak over beschermde klanten. In Wallonië bestaat het systeem van stroombegrenzer alleen (dus niet gekoppeld aan een budgetmeter) niet.
Gas: budgetmeters zijn operationeel. Sinds 2007 worden in geval van wanbetaling enkel de beschermde klanten (ongeveer 5% van de klanten met betalingsmoeilijkheden) opgeroepen om voor de CLE te verschijnen. De CLE beslist over de afsluiting van de gaslevering of over hulpmaatregelen. De andere klanten kunnen direct afgesloten worden, zonder het advies van de CLE.


Brussels Gewest:
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft het systeem van budgetmeter niet voorzien.
Elektriciteit: de wetgeving voorziet de plaatsing van een stroombegrenzer bij klanten met betalingsmoeilijkheden. Wanneer de gegarandeerde minimale levering niet betaald wordt, is enkel de vrederechter bevoegd voor de beslissing tot afsluiting.
Gas: de vrederechter kan beslissen om de klanten af te sluiten in geval van wanbetaling.
Elektriciteit en gas: Beschermde klanten kunnen tijdelijk voorzien worden door de netbeheerder om hen de tijd te geven hun schulden te delgen bij hun commerciële leverancier. Indien ze dit probleem niet oplossen en ook schulden maken ten opzichte van de netbeheerder, dan kan de vrederechter beslissen tot stopzetting van hun gas- of elektriciteitslevering.


Uit
de Vergelijkende studie van de sociale energiemaatregelen. Finaal Rapport (2006) blijkt dat energie een groter aandeel van het beschikbare budget van de meest bescheiden inkomens inneemt. Voor elk van de drie gewesten geldt dat de jaarlijkse bijdrage die gevraagd wordt aan elektriciteits- en aardgasverbruikers een zwaardere last vormt voor de lagere inkomens. Het aandeel van het budget dat besteed wordt aan energie kan voor de laagste inkomensklassen zelfs oplopen tot het tweevoudige van het hieraan bestede budget in de hoogste inkomensklassen. In 1996 was het aandeel van het huishoudelijk budget dat aan energie besteed werd reeds hoger voor de lagere inkomensklassen, maar nu blijkt dat de kloof tussen de laagste en de hoogste inkomens groter geworden is. Deze trend is in het bijzonder zeer duidelijk zichtbaar in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waar de laagste inkomens blijkbaar het sterkst benadeeld worden.


We hebben de belangrijkste cijfers samengebracht in
de volgende tabellen. Zoals eerder vermeld verschillen de gebruikte procedures erg van gewest tot gewest en worden niet dezelfde cijfers verzameld. Het is praktisch onmogelijk de gegevens van de drie gewesten met elkaar te vergelijken. Daarom stellen we elk gewest in een aparte tabel voor.
 

Tabel 13a: Overzicht aantal huishoudelijke afnemers met energieproblemen, Vlaams Gewest, 2007 en 2008

Vlaams Gewest
 

2007

2008

 
  absolute cijfers absolute cijfers verschil tussen 2007 en  2008 (in %)
Aantal herinneringsbrieven verstuurd door de leverancier * 852.130 866.905 +2%
Aantal ingebrekestellingen verstuurd door de leverancier  ** 231.792 221.911 -4%
       
Aantal betalingsplannen toegestaan door de leverancier 61.554 82.248 +34%
Aantal niet-nageleefde betalingsplannen*** 12.133 19.165 +58%
       
Aantal dossiers dat door de leverancier werd doorgestuurd naar het OCMW 3.082 3.314 +8%
Aantal dossiers dat door de leverancier werd doorgestuurd
naar een erkende instelling voor schuldbemiddeling
1.263 1.597 +26%
       
Aantal afnemers dat geniet van het sociaal tarief - op 31/12 124.746 143.124 +15%
       
Aantal afnemers voorzien door de netbeheerder (aan de deur gezet door de leverancier) op 31/12      
- waarvan elektriciteit 52.170 60.062 +15%
- waarvan aardgas 36.127 41.521 +15%
       
Aantal afgesloten elektriciteitsvoorzieningen op 31/12. 596 756 +27%
Aantal afgesloten aardgasvoorzieningen op 31/12 2.028 2.845 +40%
       
Aantal actieve budgetmeters en stroombegrenzers op 31/12 37.735 38.787 +3%
- waarvan budgetmeters en budgetmeters met stroombegrenzer 34.296 36.059 +5%
- waarvan stroombegrenzers 3.435 2.728 -21%
       

Aantal budgetmeters

     
- geplaatst of opnieuw ingeschakeld tijdens het jaar 16.521 9.772 -41%
- uitgeschakeld tijdens het jaar 7.626 8.009 +5%
       

Aantal stroombegrenzers

     
- geplaatst tijdens het jaar 2.335 701 -70%
- uitgeschakeld tijdens het jaar 2.643 1.397 -47%

* De leverancier mag een herinneringsbrief versturen indien hij geen betaling heeft ontvangen binnen de vijftien dagen na ontvangst van de factuur door de afnemer.
** Wie niet tijdig reageert op de herinneringsbrief, krijgt vervolgens een ingebrekestelling.
*** Indien een afnemer minstens één keer niet, te weinig of te laat betaald heeft, spreken we van een niet-nageleefd betalingsplan.

bron: VREG (2009), Statistieken 2008 met betrekking tot huishoudelijke afnemers in het kader van de besluiten op de sociale openbaredienstverplichtingen) en (2008), Statistieken 2007 met betrekking tot huishoudelijke afnemers in het kader van de besluiten op de sociale openbaredienstverplichtingen

 

Tabel 13b: Overzicht aantal huishoudelijke afnemers met energieproblemen, Waals Gewest, 2007 en 2008

Waals Gewest
  2007 2008  
  absolute cijfers * absolute cijfers* verschil tussen 2007 en  2008 (in %)
Aantal herinneringsbrieven verstuurd door de leverancier ** 1.438.000 1.423.000 -1%
Aantal ingebrekestellingen verstuurd door de leverancier  *** 233.000 278.000 +19%
Aantal klanten dat in gebreke gesteld is wegens wanbetaling      

- voor elektriciteit

48.500 72.300 +49%

- voor aardgas

25.000 40.100 +60%
       
Aantal betalingsplannen toegestaan door de netbeheerder elektriciteit: 2,87% van de huishoudelijke afnemers elektriciteit: 6,7% van de huishoudelijke afnemers +133%
Aantal niet-nageleefde betalingsplannen**** elektriciteit: 57% van alle betalingsplannen elektriciteit: 50% van alle betalingsplannen -12%
       
Aantal dossiers dat door de leverancier werd doorgestuurd naar het OCMW      

- voor elektriciteit

18.800 39.700 +111%

- voor aardgas

? ? ?
       
Aantal afnemers dat geniet van het sociaal tarief      
- voor elektriciteit 74.106 81.677 +10%
- voor aardgas 34.068 37.991 +12%
       
Aantal uitgeschakelde stroombegrenzers

0

3

-

Aantal afsluitingen wegens "weigering" plaatsing budgetmeter 493 3.150 +539%
Aantal afgesloten aardgasvoorzieningen 2.989 ? ?
       
Totaal aantal geplaatste budgetmeters 45.765 +/- 55.000 +/- +20%

- waarvan geplaatste budgetmeters tijdens het jaar

 4.112 10.242 +149%

- waarvan actieve (opgeladen) budgetmeters  op 31/12

+/- 23.000 +/- 28.600 +/- +24%

- waarvan budgetmeters gekoppeld aan een stroombegrenzer

2.686 269 -92%

* Sommige cijfers uit worden enkel in relatieve waarden (in procent) uitgedrukt.
** De leverancier mag een herinneringsbrief versturen indien hij geen betaling heeft ontvangen binnen de vijftien dagen na ontvangst van de factuur door de afnemer.
*
** Wie niet tijdig reageert op de herinneringsbrief, krijgt vervolgens een ingebrekestelling.
**
** Indien een afnemer minstens één keer niet, te weinig of te laat betaald heeft, spreken we van een niet-nageleefd betalingsplan.

bron: CWaPE (2009), Rapport annuel 2008 sur l'exécution des obligations de service public à caractère social imposées aux fournisseurs et gestionnaires de réseaux et (2008), Rapport annuel 2007 de la CWaPE sur l’exécution des obligations de service public à caractère social imposées aux fournisseurs et gestionnaires de réseaux

 

Tabel 13c: Overzicht aantal huishoudelijke afnemers met energieproblemen, Brussels Hoofdstedelijk Gewest, 2007 en 2008

Brussels Hoofdstedelijk Gewest
  2007 2008  
  absolute cijfers absolute cijfers verschil tussen 2007 en  2008 (in %)
Aantal herinneringsbrieven verstuurd  door de leverancier * ? ?  
Aantal ingebrekestellingen verstuurd door de leverancier  **   ?  
- voor elektriciteit 86.119 ?  
- voor aardgas 58.906 ?  
       
Aantal dossiers dat door de leverancier werd doorgestuurd naar het OCMW      

- voor elektriciteit

29.629 ?  

- voor aardgas

21.411 ?  
       
Aantal betalingsplannen toegestaan door de leverancier ? ?  
       
Aantal afnemers dat geniet van het sociaal tarief      
- voor elektriciteit 24.990 ?  
- voor aardgas 11.391 ?  
       
Aantal uitgeschakelde stroombegrenzers 0 ?  
Aantal afgesloten aardgasvoorzieningen 0 ?  
       
Aantal stroombegrenzers      

- actief op 31/12

11.127 13.310 +20%
- geplaatst in de loop van het jaar 9.356 14.769 +58%
- uitgeschakeld in de loop van het jaar 6.869 10.763 +57%

* De leverancier mag een herinneringsbrief versturen indien hij geen betaling heeft ontvangen binnen de vijftien dagen na ontvangst van de factuur door de afnemer.
** Wie niet tijdig reageert op de herinneringsbrief, krijgt vervolgens een ingebrekestelling.

bron: BRUGEL (2009), Advies betreffende het Rapport van de Brusselse distributienetbeheerder SIBELGA over de uitvoering van de openbaredienstopdrachten inzake elektriciteit en gas voor het jaar 2008, en (2008) Verslag over de uitvoering van zijn verplichtingen, over de evolutie van de gewestelijke elektriciteits-en gasmarkt en de naleving van de openbaredienstverplichtingen door de distributienetbeheerder en de leveranciers, in het bijzonder in het domein van de rechten van de huishoudelijke gebruikers voor het jaar 2007.

 

Meer lezen: Stand van zaken van de Belgische wetgeving met betrekking tot de sociale maatregelen op het vlak van energie. Situatie op 1 december 2007, 20 december 2007.




Laatste aanpassing: 04/01/2010