S
teunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

français

copyright Johny hanging head down from the tree

Gezondheid


Het recht op bescherming van de gezondheid wordt bekrachtigd door onze Grondwet en door tal van internationale mensenrechtenverdragen. Toch tonen cijfers aan dat mensen met een lagere sociale status (opleidingsniveau, activiteitsstatus, inkomensniveau) vaker in slechtere gezondheid verkeren, een verminderde toegang tot de gezondheidszorg hebben, minder te verwachten gezonde levensjaren tegemoet gaan en vroeger sterven dan mensen met een hogere positie op de sociale ladder. Hun moeilijke leefomstandigheden (huisvesting, werk, onderwijs, woonmilieu,…) vormen een belangrijke verklaring voor hun slechte gezondheidstoestand en voor de toenemende sociale gezondheidsongelijkheden. Sinds het Algemeen Verslag over de Armoede deze thematiek aan de orde heeft gesteld, volgt het Steunpunt dit verder op.
 

Activiteiten van het Steunpunt

Publicaties van het Steunpunt

Feiten en cijfers

Wetgeving

Interessante linken


Activiteiten van het Steunpunt

bullet

Huidige activiteiten
 

bullet

Overleg over de rol van publieke diensten
In het kader van het overleg over de rol van publieke diensten in de strijd tegen armoede, brengt het Steunpunt verschillende actoren samen rond de diensten die het recht op bescherming van de gezondheid moeten garanderen. De resultaten van deze reflectie zullen leiden tot een hoofdstuk in het tweejaarlijks Verslag 2014-2015, dat eind 2015 gepubliceerd zal worden.

 

bullet

Vroegere activiteiten
 

bullet

Beleidsvoorbereiding
Het Steunpunt maakte deel uit van de ad-hocwerkgroep ‘gezondheidsongelijkheden’ van de Interdepartementale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (ICDO). Deze werkgroep bereidt op vraag van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid een nationaal actieprogramma voor om gezondheidsongelijkheden te bestrijden.
 

bullet

Overleg over sociale bescherming voor wie ziek is of een handicap heeft
Over het thema gezondheid werd in 2012-2013 overleg gepleegd in het kader van een grondige reflectie over de vraag naar de effectiviteit van het recht op sociale bescherming. De resultaten van dit overleg zijn opgenomen in het hoofdstuk Sociale bescherming voor wie ziek is of een handicap heeft in het Verslag 2013.
 

bullet

Verkenning van de ‘medische huizen’ en de medische kaart
Op vraag van de minister-president van Wallonië en van de Federatie Wallonië-Brussel en van de Waalse minister van Gezondheid, Sociale Actie en Gelijkheid van kansen heeft het Steunpunt in 2013 een verkenning uitgevoerd over het aanbod van de ‘medische huizen’ (wijkgezondheidscentra) en de medische kaart, inclusief het project MediPrima. Hiertoe voerde het Steunpunt een dertigtal gesprekken – waarvan enkele in Vlaanderen – met verenigingen waar armen het woord nemen, organisaties die werkzaam zijn in het domein van gezondheid, OCMW’s, de ‘relais santé’, de federaties van ‘medische huizen’ en de maatschappelijk werkers. De bevindingen werden gepubliceerd in de nota ‘Rôle de la carte médicale et des maisons médicales dans l’accès aux soins des personnes pauvres et précarisées’.
 

bullet

Overleg over OMNIO
In 2008 organiseerde het Steunpunt een denkoefening rond de soms extreem ingewikkelde trajecten die mensen in armoede moeten doorlopen om hun rechten te kunnen uitoefenen. De toegang tot het OMNIO statuut, een maatregel voor een betere toegang tot de gezondheidszorg (sinds 2015 de verhoogde tegemoetkoming) werd onder de loep genomen. De aanbevelingen die werden geformuleerd op basis van de ervaringen van mensen in armoede of in bestaansonzekerheid en input van ziekenfondsen, zorgverstrekkers, gezondheidsobservatoria, wetenschappers,… werden gepubliceerd in het Verslag 2009.
 

bullet

Debatopener
Het hoofdstuk over gezondheid in het Verslag 2005 is het werk van een verruimde overleggroep. Het is geïnspireerd op het maatschappelijk debat naar aanleiding van 10 jaar Algemeen Verslag over de Armoede. Dezelfde overleggroep was ook betrokken bij de opmaak van de discussieteksten voor dit debat, die terug te vinden zijn in de bundel ‘Debatopener’ van het Steunpunt. De opvolging van het hoofdstuk over gezondheid uit het Verslag 2005 vindt u terug in het Verslag 2007.
 

bullet

Onderzoek
Het Algemeen Verslag over de Armoede (1994) heeft duidelijk aangetoond dat er nog heel wat sociale ongelijkheid op het vlak van gezondheid bestaat. Op basis van deze conclusie heeft de Interministeriële Conferentie Sociale Integratie opdracht gegeven aan de Minister van Sociale Zaken om de toegankelijkheid van de gezondheidszorg te evalueren. Tot maart 2003 werkte het Steunpunt mee aan dit onderzoek dat door de Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg van de Universiteit Gent is uitgevoerd.
 

bullet

Overleg over het recht op bescherming van de gezondheid
In het Verslag 2001 van het Steunpunt komen de sociale determinanten die de gezondheid van mensen in armoede bepalen aan bod. Ook de problemen die ze ervaren om toegang te krijgen tot goede preventieve en curatieve gezondheidszorgen worden verkend, evenals de maatregelen om hieraan tegemoet te komen. Ter aanvulling van de resultaten van het onderzoek naar de toegankelijkheid van de gezondheidszorg organiseerde het Steunpunt in 2003 drie overlegmomenten om dieper in te gaan op enkele prioriteiten van verenigingen waar armen het woord nemen. De bevindingen werden gepubliceerd in het Verslag 2003.


Publicaties van het Steunpunt

 

bullet

Nota: Rôle de la carte médicale et des maisons médicales dans l'accès aux soins des personnes pauvres et précarisées, februari 2014.
 

bullet

Sociale bescherming voor wie ziek is of een handicap heeft. In: Sociale bescherming en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2013.
 

bullet

Een betere toegang tot de gezondheidszorg met het OMNIO-statuut? In: Verslag armoedebestrijding 2008-2009, Deel 1. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2009.
 

bullet

Martin Thierry, Santé et pauvreté : quelle(s) prévention(s) ? In: Hainaut Prévention Info, nr. 5, augustus 2006, p. 1.
 

bullet

Oriëntatie IX: Socio-economische gezondheidsongelijkheden bestrijden. In: Armoede uitbannen. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2005.
 

bullet

Recht op de bescherming van de gezondheid. 10 jaar na het Algemeen Verslag over de Armoede. In: Debatopener: 10 jaar Algemeen Verslag over de Armoede. Discussienota's, april 2005.
 

bullet

Recht op bescherming van de gezondheid. In: In dialoog Tweejaarlijks verslag, december 2003.
 

bullet

De Boe Françoise, De individuele rechten van de "arme" patiënt. In: Nieuwsbrief Thuiszorg, (Kluwer Uitgevers), jaargang 10, nr. 15, 1-15 september 2003, p. 1-2. Tevens verschenen in: Nieuwsbrief Gezondheidszorg, (Kluwer Uitgevers), jaargang 20, nr. 15, 1-15 september 2003, p. 2-3.
 

bullet

Schriftelijk standpunt over het ontwerp van decreet betreffende het preventieve gezondheidsbeleid, op vraag van de commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen van het Vlaams Parlement, d.d. 20 juni 2003.
 

bullet

Conclusies van het Forum "Armoede en gezondheid: knelpunten in de toegankelijkheid van de gezondheidszorg. Van ervaringen en onderzoek naar beleid", georganiseerd op 14 december 2002.
 

bullet

Deelrapport 4: Kwalitatief onderzoek. De toegankelijkheid van de gezondheidszorg gezien door mensen in armoede, 28 februari 2002.
 

bullet

De Boe Françoise, Le libre accès de tous à des soins de qualité. In: Ethica Clinica: Revue francophone d'éthique des soins de santé, 27 september 2002, p. 29-32.
 

bullet

Het recht op bescherming van de gezondheid. In: In dialoog, zes jaar na het Algemeen Verslag over de Armoede Eerste tweejaarlijks verslag, juni 2001.

bullet

Betreft Evaluatie Gezondheid. Gezamenlijke tekst van de Verenigingen Partners van het Algemeen Verslag over de Armoede, opgesteld met de hulp van het Steunpunt. Ter attentie van de Minister van Sociale Zaken, Frank Vandenbroucke, 22 mei 2000.
 


Feiten en cijfers

bullet

Bestaat er een sociale gezondheidskloof ?

bullet

Verouderen personen die lange tijd in armoede leven sneller?

Meer cijfermateriaal kan u vinden via de pagina 'Feiten en cijfers'.


Wetgeving

Gezondheid is een fundamenteel recht. Ziehier de belangrijkste teksten die dat bevestigen.

bullet

Universele verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties (artikel 25)

bullet

Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten van de Verenigde Naties (artikel 12)

bullet

Verdrag inzake de Rechten van het Kind (artikel 24)

bullet

(herzien) Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa (Deel I, artikel 11 – Deel II, artikel 11 – Deel III, artikel 13)

bullet

Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (artikel 35)

bullet

De Belgische Grondwet (artikel 23)
 

Meer informatie over de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen kan u vinden op respectievelijk de website van de FOD Volksgezondheid en het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV).


Interessante linken

bullet

Actieplatform gezondheid en solidariteit

bullet

Dokters van de Wereld

bullet

Federaal Kenniscentrum over de gezondheidszorg

bullet

Fédération des maisons médicales et des collectifs de santé francophones

bullet

La Ligue des Usagers des Services de Santé

bullet

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van Brussel-Hoofdstad

bullet

Relais Santé

bullet

Santé Mentale & Exclusion Sociale – Belgique (SMES-B)

bullet

Steunpunt Algemeen Welzijnswerk

bullet

Straatverplegers

bullet

Vereniging van Wijkgezondheidscentra

bullet

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie

bullet

Vlaams Patiëntenplatform

bullet

Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

bullet

Ziekenfondsen


Laatste aanpassing : 09/07/2015