S
teunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

français

copyright Jan Bakker

Armoede van kinderen, jongeren en hun gezin


Het armoederisico van kinderen (0-15j) en jongeren (16-24j) is groter dan dat van de bevolking in het algemeen. Het gaat respectievelijk om 17,9% en 20,4% ten opzichte van 15,5%. Leeftijd is sterk bepalend voor het monetaire armoederisico. Daarnaast speelt kinderlast een grote rol in het armoederisico van gezinnen onder andere in deze met een lage werkintensiteit. Kinderarmoede gaat vooreerst over kinderen die opgroeien in gezinnen in armoede.
De strijd tegen armoede van kinderen en hun gezin staat al enkele jaren hoog op de Europese en Belgische politieke agenda. Zo stond het thema centraal in het Europese Jaar van de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting en was het één van de prioriteiten van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie in 2010. In 2013 formuleerde de Europese Commissie de aanbeveling ‘Investeren in kinderen: de vicieuze cirkel van achterstand doorbreken’. Sindsdien staan in de beleids- en actieplannen rond (kinder)armoedebestrijding drie pijlers centraal: toegang tot toereikende middelen, toegang tot diensten en kansen en participatie van kinderen.
 

Activiteiten van het Steunpunt

Publicaties van het Steunpunt

Beleids- en actieplannen

Interessante linken


Activiteiten van het Steunpunt

bullet

Overleg
De voorbije jaren heeft het Steunpunt meerdere overleggroepen georganiseerd rond kwesties die kunnen bijdragen aan de strijd tegen armoede bij kinderen en hun gezin. De analyses en aanbevelingen werden gepubliceerd in de tweejaarlijkse Verslagen van het Steunpunt.   

bullet

Publieke diensten en armoede (Verslag 2015): in het kader van het overleg over de rol van publieke diensten in de strijd tegen armoede, bracht het Steunpunt verschillende actoren samen rond het thema kinderopvang. Kinderopvang staat vandaag hoog op de maatschappelijke en politieke agenda. Er is een groeiende tendens om kinderopvang te zien als een recht en een basisvoorziening. Voor elk gezin dat dat wenst, zou het niet alleen de combinatie tussen arbeid en gezin moeten mogelijk maken, maar ook de opvoeding en het samenleven in het gezin ondersteunen en bijdragen tot een optimale persoonlijke en sociale ontwikkeling voor elk kind. De toegang tot kwaliteitsvolle kinderopvang is echter niet voor iedereen gelijk. De resultaten van dit overlegproces staan in het tweejaarlijks Verslag 2014-2015.

bullet

Sociale bescherming voor kinderen en hun gezin (Verslag 2013) behandelt de vraag welke rol de kinderbijslag speelt in het leven van gezinnen in armoede.

bullet

Een voorziening voor bijzondere jeugdzorg verlaten: op zoek naar een plek in de samenleving (Verslag 2011) gaat over het verhoogd risico op armoede van jongeren omwille van de vele breuken die ze ervaren hebben door, tijdens en na hun plaatsing in een instelling voor bijzondere jeugdzorg. Armoede en bijzondere jeugdzorg is een thematiek waarrond het Steunpunt reeds veel gewerkt heeft.

bullet

In Jongeren in armoede en het deeltijds leren en werken (Verslag 2011) wordt de relatie tussen jongeren in armoede en het deeltijds leren en werken bekeken, evenals de opportuniteiten van dit systeem om de overgang van onderwijs naar de arbeidsmarkt voor deze groep te bevorderen.

bullet

Studieoriëntering, herwaardering van competenties of versterking van ongelijkheden (Verslag 2009) gaat over de oriënteringsprocessen gedurende de schoolloopbaan van leerlingen en de effecten ervan op schoolse ongelijkheid.

bullet

In het recht op onderwijs garanderen (Verslag 2007) komen negen thema’s aan bod die mensen in armoede essentieel vinden om van onderwijs een hefboom in de strijd tegen armoede te maken.

bullet

Pedagogische en financiële engagementen nemen voor het waarborgen van het recht op onderwijs (Verslag 2005) is het resultaat van de provinciale ontmoetingsdagen die georganiseerd werden op basis van een discussienota over het recht op onderwijs 10 jaar na het Algemeen Verslag over de Armoede.

bullet

Het basisonderwijs in de Vlaamse Gemeenschap stond centraal in het Verslag 2001.
 

bullet

Als lid van het begeleidingscomité volgt het Steunpunt het onderzoek naar ‘Geïntegreerde netwerken in de strijd tegen kinderarmoede’ (INCH). Dit onderzoek wordt gecoördineerd door de Universiteit Antwerpen, in samenwerking met de Universiteit Gent en de Université de Liège, in het kader van het programma BRAIN-be van het Federaal Wetenschapsbeleid,en loopt tot februari 2018.
 

bullet

In 2015 nam het Steunpunt deel aan de werkzaamheden van de Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind (NCRK) ter voorbereiding van een publicatie over nationale kinderrechtenindicatoren. De NCRK verzorgt de coördinatie van de periodieke rapportering over de toepassing van de kinderrechten aan het Internationaal Comité voor de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties. Om deze rapportering voor België, over de verschillende gewesten en gemeenschappen heen, mogelijk te maken, zijn nationale kinderrechtenindicatoren evenals een uniforme en gecoördineerde gegevensverzameling wenselijk. Het Steunpunt nam deel aan het seminarie en opvolgingscomité over de thema’s ‘onderwijs, rust en vrije tijd’ en ‘recht op bescherming tegen geweld en recht op bescherming van het gezinsleven’ en bewaakte de link tussen armoede en kinderrechten. In opvolging van deze publicatie werkt het NCRK thans aan een enquête om informatie te verzamelen over die kinderen en jongeren die niet in de bestaande onderzoeken worden bevraagd. Het Steunpunt is hierbij betrokken.
 

bullet

In 2014 nam het Steunpunt deel aan de werkgroep 'De jeugdarmoede moet omlaag', georganiseerd door de Afdeling Jeugd van het Vlaams Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen ter voorbereiding van een nieuw Vlaams Jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP).
 

bullet

In functie van de Aanbeveling inzake kinderarmoede en kinderwelzijn die de Europese Commissie afkondigde in 2013, organiseerde de POD Maatschappelijke Integratie een consulterende vergadering met de stakeholders ter voorbereiding van de ad hoc werkgroep kinderarmoede van het Social Protection Committee (SPC). Het Steunpunt nam hieraan deel, net als aan een voorbereidende vergadering van de werkgroep indicatoren.
 

bullet

De voorbije jaren nam het Steunpunt actief deel aan verschillende activiteiten ter voorbereiding van het Vlaams beleid rond kinderarmoede: de STUDIO kinderarmoede, de projectenmarkt lokale kinderarmoede, de ViA-rondetafel kinderarmoede, een overleg met het maatschappelijk middenveld over een versterking van en brede mobilisatie rond kinderarmoedebestrijding in Vlaanderen…
 

bullet

In 2011 heeft de Permanente Werkgroep Armoedebestrijding, opgericht door de Interministeriële Conferentie Integratie in de Samenleving, aan het Steunpunt gevraagd om zo veel mogelijk informatie te verzamelen met betrekking tot de initiatieven die worden genomen inzake de strijd tegen kinderarmoede, in het bijzonder voor kinderen van 0 tot 3 jaar. Later participeerde het Steunpunt aan vergaderingen die hoofdzakelijk gewijd waren aan de uitwerking van een nationaal kinderarmoedebestrijdingsplan.


Publicaties van het Steunpunt

bullet

Kinderopvang. In: Publieke diensten en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2015.
 

bullet

Sociale bescherming voor kinderen en hun gezin. In: Sociale bescherming en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2013.
 

bullet

Persbericht: Jong en arm: een vicieuze cirkel? Persbericht naar aanleiding van 12 augustus 2012 - Internationale Jongerendag, augustus 2012.
 

bullet

Termote H. en Galand S., Deeltijds leren en werken: een opstap naar de arbeidsmarkt voor maatschappelijk kwetsbare jongeren? In: Over.Werk, jaargang 22, nr. 3, juli-september 2012, p. 52-60.
 

bullet

Termote Henk en Galand Sophie, Deeltijds leren en werken. Springplank naar een duurzame job voor jongeren in armoede? In: Welwijs, jaargang 23, nr. 3, september 2012, p. 14-17.
 

bullet

Een voorziening voor bijzondere jeugdzorg verlaten: op zoek naar een plek in de samenleving. In: Strijd tegen armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2011.
Jongeren in armoede en het deeltijds leren en werken. In: Strijd tegen armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2011.
 

bullet

Stroobants Veerle, Studieoriëntering: waardering van competenties of versterking van ongelijkheden? In: Welwijs, juni 2010, p. 19-22.
 

bullet

Devillé Emmanuelle, L'orientation scolaire : valorisation des compétences ou renforcement des inégalités. In: L'Observatoire, nr. 64, 2009-2010, p. 5-9.

bullet

Studieoriëntering, herwaardering van competenties of versterking van ongelijkheden. In: Verslag armoedebestrijding 2008-2009, Deel 1. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2009.

bullet

Het recht op onderwijs garanderen. In: Strijd tegen armoede. Evoluties en perspectieven. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2007.
 

bullet

Pedagogische en financiële engagementen nemen voor het waarborgen van het recht op onderwijs. In: Armoede uitbannen. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie, december 2005.
 

bullet

Het recht op onderwijs. In: Debatopener: 10 jaar Algemeen Verslag over de Armoede. Discussienota's, april 2005.
 

bullet

Basisonderwijs in de Vlaamse Gemeenschap. In: In dialoog, zes jaar na het Algemeen Verslag over de Armoede Eerste tweejaarlijks verslag, juni 2001.
 


Beleids- en actieplannen

Armoede van kinderen en hun gezin is een kwestie die in alle armoedeplannen en –rapporten aan bod komt. Tegelijk zijn er enkele plannen die er expliciet aan gewijd zijn.
 
bullet

Staatssecretaris voor armoedebestrijding (2010). Nationaal kinderarmoedebestrijdingsplan. Kinderarmoede bestrijden en het welzijn van kinderen bevorderen.

bullet

Vlaamse Regering (2012). Vlaams actieprogramma kinderarmoede.

bullet

Plan droit de l’Enfant van Wallonië en de Federatie Brussel-Wallonië

bullet

Rode Kruis België in opdracht van de Regering van de Duitstalige Gemeeschap (2008). Ausgeschlossen?! Kinder- und Jugendarmut in der Deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens.


Interessante linken

bullet

Délégué général aux droits de l'enfant

bullet

Kind en Gezin

bullet

Kinderrechtencoalitie Vlaanderen

bullet

Kinderrechtencommissariaat

bullet

Koning Boudewijnstichting

bullet

La Coordination des ONG pour les droits de l’enfant

bullet

Nationale Commissie voor de rechten van het kind

bullet

Office de la Naissance et de l’Enfance (ONE)

bullet

Unicef


Laatste aanpassing : 29/06/2016