S
teunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

français

Onderzoek op vraag van het Steunpunt

 

Het Steunpunt stimuleert op een actieve manier onderzoek rond armoede en sociale uitsluiting. Meestal maakt het hierbij gebruik van onderzoeksprogramma’s van Federaal Wetenschapsbeleid waarbij – op basis van een onderzoeksaanvraag van het Steunpunt – een wetenschappelijke instelling een bepaald aspect van de armoede-problematiek onderzoekt. Bij al deze onderzoeksprojecten is het Steunpunt telkens sterk betrokken: aanvraag van de onderzoeksprojecten, organisatie van de bijeenkomsten van begeleidingscomité en technisch comité, contacten met onderzoeksploegen en de verschillende actoren…

Demografische uitdagingen en sociale cohesie (lopende onderzoeken)
Armoede in de stad en op het platteland (POCICO - Poverty in the City and in the Country)
Ondervertegenwoordiging van armen in databanken (SILC-CUT)
Een link tussen leven in armoede en maatregelen bijzondere jeugdbijstand (PCP)?
Recht op onderwijs voor kinderen in precair verblijf (UCARE)

Toegankelijkheid van de gezondheidszorg


Demografische uitdagingen en sociale cohesie

Het Federaal Wetenschapsbeleid lanceerde in 2011 een nieuwe oproep voor het programma 'Samenleving en Toekomst'. Het Steunpunt diende 2 longitudinale onderzoeksvoorstellen in bij het programmacomité voor de onderzoeksas 'Demografische Uitdagingen en Sociale Cohesie'. Het eerste voorstel betrof de bevolkingsevolutie die wijzigt qua samenstelling van het huishouden (tendens tot gezinsverdunning), gekoppeld aan het gebrek aan degelijke, betaalbare woningen voor de lagere inkomensklassen. Het tweede ging over de verwachte krapte op de arbeidsmarkt en de mogelijkheden die dit biedt voor de kwalitatieve tewerkstelling van mensen in armoede. Dit laatste voorstel is terug te vinden in twee onderzoeksprojecten die goedgekeurd zijn eind 2011: EMPOV (Werkgelegenheid en armoede in een veranderende samenleving), gecöordineerd door het Centrum voor Sociaal Beleid van de Universiteit van Antwerpen en EDIPO (Tewerkstelling, loondiscriminatie en armoede) gecoördineerd door de Université Libre de Bruxelles. Het Steunpunt zal deel uitmaken van de begeleidingscomités van beide onderzoeksprojecten.


Armoede in de stad en op het platteland (POCICO - Poverty in the City and in the Country)

In 2010 ging het onderzoeksproject ‘Armoede in de stad en op het platteland’ van start, uitgevoerd door Université Libre de Bruxelles en KU Leuven. Het onderzoek gebeurde op vraag van het Steunpunt en werd gefinancierd in het kader van het AGORA-onderzoeksprogramma van Federaal Wetenschapsbeleid. Doel van het onderzoek was de ontwikkeling van statistisch materiaal met betrekking tot armoede en sociale uitsluiting dat rekening houdt met de graad van ruraliteit of stedelijkheid van de omgeving. In een eerste fase werd een beter begrip opgebouwd van het karakter van armoede op het platteland in vergelijking met armoede in meer stedelijke gebieden. Dit gebeurde op basis van de inhoudelijk erg rijke data uit de EU-SILC enquête. Deze enquête is echter gebaseerd op een steekproef, wat problemen kan geven wanneer men in detail wil gaan kijken in landelijke gebieden. In een tweede fase werden de socio-economische gegevens over de hele bevolking uit de Kruispuntbank voor Sociale Zekerheid voor het onderzoek gebruikt. Op deze manier werd armoede gemeten aan de hand van individuele gegevens van alle inwoners van het land (inclusief in landelijke gebieden). Daarnaast werd ook gebruik gemaakt van een aantal omgevingsvariabelen.

Op 25 april 2013 organiseerde het Steunpunt in samenwerking met Federaal Wetenschapsbeleid een seminarie met een voorstelling van de onderzoeksresultaten en een verdere uitwisseling tussen de verschillende actoren.

Voor specifieke vragen rond het onderzoek en het gebruik van lokale gegevens kunt u terecht bij Xavier May (Université Libre de Bruxelles, Xavier.May@ulb.ac.be) en Maarten Loopmans (KU Leuven, maarten.loopmans@ees.kuleuven.be).

Beschikbare documentatie:

bullet

Een samenvatting van het onderzoek.

bullet

Het eindrapport (mix NL-FR) van het onderzoeksproject.

bullet

Documenten van het seminarie van 25 april 2013:
bullet

voorstelling van de onderzoeksresultaten

bullet

tekst en presentatie van 4 panelleden:
bullet

Carmen Mathijssen (Cera) (ppt)

bullet

Sarah Luyten (Observatorium voor gezondheid en welzijn van Brussel-Hoofdstad)

bullet

Marie Bourgeois (Fondation  Rurale de Wallonie) (ppt)

bullet

Diederik Janssens (Welzijnsschakels) (ppt)

bullet

persbericht van het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting, Federaal Wetenschapsbeleid en KU Leuven en Université Libre de Bruxelles


Ondervertegenwoordiging van armen in databanken (SILC-CUT)

In het onderzoek ‘SILC-CUT’ heeft HIVA (KU Leuven) – op vraag van het Steunpunt in het kader van het AGORA-onderzoeksprogramma van Federaal Wetenschapsbeleid - de ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen in de databanken onderzocht. Concreet werd de SILC-enquête – die in België jaarlijks bij een 6000-tal huishoudens wordt afgenomen – herwerkt in functie van een aangepaste bevraging van 2 groepen: dak- en thuislozen en mensen zonder papieren.

Met financiering van Federaal Wetenschapsbeleid, en in het kader van het Federaal Plan Armoedebestrijding, kon in 2010 een bevraging opgezet worden bij deze groepen. Op 3 maart 2011 organiseerde het Steunpunt – in samenwerking met de federaal minister van Wetenschapsbeleid, POD Wetenschapsbeleid en HIVA – een persconferentie waarop de resultaten van de bevraging werden voorgesteld.

In 2012 werken het Steunpunt en HIVA samen – met steun van de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (FOD Economie) - om de onderzoeksresultaten op Belgisch en Europees vlak te verspreiden.

bullet

Een beschrijving van het onderzoeksproject is beschikbaar op:
http://www.belspo.be/belspo/fedra/proj.asp?l=nl&COD=AG/II/135

bullet

Persconferentie is beschikbaar op:
http://www.armoedebestrijding.be/persconferentie_enquete_inkomens_levensomstandigheden_daklozen20110303.htm

bullet

Publicatie is beschikbaar op :
https://lirias.kuleuven.be/bitstream/123456789/372186/2/R1473_armoede_tussen_de_plooien.pdf


Een link tussen leven in armoede en maatregelen bijzondere jeugdbijstand (PCP)?

Over de vraag of plaatsing van kinderen gebeurt om redenen van armoede wordt reeds gedebatteerd sinds ze gesteld werd in het Algemeen Verslag over de Armoede. De ouders die er rechtstreeks bij betrokken zijn, hebben daar niet de minste twijfel over: hun kinderen worden vaker geplaatst dan anderen, en dat is omdat ze arm zijn. Eenzelfde unanimiteit bestaat echter niet bij de beroepskrachten van de sector: de enen bevestigen de perceptie van de gezinnen; anderen spreken deze visie tegen of nuanceren ze, armoede is nooit het enige motief voor een dergelijke beslissing. De inzet van het debat is reëel gezien het antwoord op de vraag naar de link tussen slechte socio-economische levensomstandigheden en de hogere kans (in statistische zin) op een plaatsing heel sterk het beleid van de bijzondere jeugdzorg oriënteert. Dit is de reden waarom het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting de mogelijkheid heeft aangegrepen die het AGORA-onderzoeksprogramma van het Federaal Wetenschapsbeleid biedt om het al of niet bestaan van een dergelijk verband te objectiveren door de verschillende beschikbare gegevens te kruisen. De gegevens uit dit onderzoek – uitgevoerd door een onderzoeksploeg van de UGent en de UCL – worden in een publicatie voorgesteld.

bullet

Publicatie:
Bouverne-De Bie Maria, De Visscher Sven, Delens-Ravier Isabelle, Impens Joke, Rosseel Yves, Willems Sarah.
Een link tussen leven in armoede en maatregelen bijzondere jeugdbijstand?
Gent, Academia Press, 2011, 134p.
ISBN 9789038217048

bullet

Een samenvatting van de onderzoeksresultaten is beschikbaar op:
http://www.armoedebestrijding.be/publications/Agorapcp_eindrapport_synthese.pdf


Recht op onderwijs voor kinderen in precair verblijf (UCARE)

Het onderzoek ‘Recht op onderwijs voor kinderen in precair verblijf’ werd uitgevoerd in 2008-2009 door Universiteit Antwerpen en Université Catholique de Louvain, op vraag van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding en het Steunpunt Armoedebestrijding en gefinancierd door Federaal Wetenschapsbeleid. De onderzoekers hebben de juridisch aspecten van de onderwijsrechtspositie van kinderen in precair verblijf bekeken, een bevraging van scholen gerealiseerd, en een aantal focusgroepen georganiseerd.

bullet

Het onderzoeksrapport is beschikbaar op:
http://unia.be/files/legacy/ucare_rapport_nl.pdf

bullet

Een samenvatting is beschikbaar op:
http://www.belspo.be/belspo/organisation/publ/pub_ostc/AP/rAP46sum_nl.pdf


Toegankelijkheid van de gezondheidszorg

Het Algemeen Verslag over de Armoede (1994) heeft duidelijk aangetoond dat er nog heel wat sociale ongelijkheid op het vlak van gezondheid bestaat. Op basis van deze conclusie heeft de Interministeriële Conferentie Sociale Integratie opdracht gegeven aan de Minister van Sociale Zaken om de toegankelijkheid van de gezondheidszorg te evalueren. Binnen het Steunpunt werd samen met partners van gedachten gewisseld over de uitvoering van het onderzoek. Tot maart 2003 werkte het Steunpunt mee aan dit onderzoek dat door de Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg van de Universiteit Gent is uitgevoerd.
 
Het Steunpunt heeft aan de volgende rapporten meegewerkt:

bullet

Conclusies van het Forum "Armoede en gezondheid: knelpunten in de toegankelijkheid van de gezondheidszorg. Van ervaringen en onderzoek naar beleid", georganiseerd op 14 december 2002.

bullet

Deelrapport 4: Kwalitatief onderzoek. De toegankelijkheid van de gezondheidszorg gezien door mensen in armoede, 28 februari 2002.