Op 28 september 2026 hebben Age Platform Europe, het European Disability Forum en de Internationale Federatie voor de Mensenrechten een collectieve klacht tegen België ingediend bij het Europees Comité voor Sociale Rechten over de impact van digitale ongelijkheden op de toegang tot diensten en rechten. Unia en het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting hebben dit dossier gedurende meerdere maanden voorbereid. Meer dan 50 organisaties uit het middenveld die in verschillende sectoren werken met doelgroepen die digitaal kwetsbaar zijn, steunen de klacht.
Wat is het Europees Comité voor Sociale Rechten?
Het Europees Comité voor Sociale Rechten (ESCR) is een orgaan binnen de Raad van Europa dat toeziet op de correcte toepassing van het Europees Sociaal Handvest. Dit Handvest is complementair aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en gaat over sociale, economische en culturele rechten, met een specifieke focus op kwetsbare groepen, en werd door België geratificeerd.
De Europese sociale partners en bepaalde internationale ngo’s kunnen bij het ESCR een collectieve klacht indienen wanneer ze menen dat bepaalde geratificeerde artikels uit het Handvest door de Staat niet worden nageleefd.
Na een onderzoek van de klacht neemt het ECSR een beslissing waarin de Staat al dan niet wordt veroordeeld voor de schending van bepaalde rechten. De opvolging van de beslissing gebeurt door de Raad van Ministers, die aanbevelingen formuleert voor de Staat. Na twee jaar moet de Staat rapporteren over de wijze waarop ze de aanbevelingen heeft opgevolgd.
Voor meer informatie over de Raad van Europa: Raad van Europa | FOD Buitenlandse Zaken – Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
Voor meer informatie over de collectieve klachtenprocedure: The Collective Complaints Procedure – Social Rights
Waarover gaat de klacht?
De klacht stelt dat de Belgische Staat onvoldoende rekening houdt met de ongelijkheden en discriminatie waarmee bepaalde kwetsbare groepen te maken krijgen door de toenemende digitalisering. Naarmate publieke en private diensten volledig digitaal worden, dreigen ouderen, personen met een handicap, mensen in bestaansonzekerheid, ongeletterde of analfabete personen, of personen die de landstalen niet of nauwelijks beheersen hun essentiële rechten niet meer te kunnen uitoefenen.. Dit is in het bijzonder een schending van artikel 30 over het recht op bescherming tegen armoede en sociale uitsluiting en artikel E over het verbod op discriminatie van het Europees Sociaal Handvest. Volgens dit Handvest moet België de toegang tot elke dienstook garanderen via loketten, telefonische permanenties en briefwisseling – zodat geen enkele procedure uitsluitend digitaal verloopt.
Als België door het ECSR veroordeeld wordt, zullen de overheden structurele maatregelen moeten nemen om een einde te maken aan de digitale ongelijkheden in de toegang tot diensten en rechten. De beslissing van het ECSR kan een precedent scheppen voor gelijkaardige zaken in ons land en in de andere lidstaten van de Raad van Europa.
Bent u geïnteresseerd in de uitdagingen van de digitalisering? Ontdek de analyses, aanbevelingen en tweejaarlijkse Verslagen die het Steunpunt hierover heeft gepubliceerd:
- Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting (2025). Menselijkheid als kompas in publieke dienstverlening. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie. Tweejaarlijks Verslag 2024-2025.
- Joseph Mélanie en Stroobants Veerle (2024). Mensen in armoede betalen een hoge prijs voor digitalisering. In: De gids op maatschappelijk gebied, nr. 10, p. 32-59.
- Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting (2023). De financiële dimensie van armoede (Hoofdstuk V – De financiële gevolgen van de digitalisering van diensten en van geld). Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie.Tweejaarlijks Verslag 2022-2023.
- Unia en het Steunpunt tot bestrijding van armoede, Gezamenlijk advies over bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting over de impact van de digitalisering van (overheids- en particuliere) diensten, 3 februari 2023.
- Blanckaert Christophe et De Vaal David (2022). L’accessibilité numérique, enjeu majeur. Dans : Politique, n°120, septembre 2022, pp. 69-71.
- Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting (2021). Solidariteit en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie. Tweejaarlijks Verslag 2020-2021.
- Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting (2019). Duurzaamheid en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie. Tweejaarlijks Verslag 2018-2019.
- Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting (2015). Publieke diensten en armoede. Een bijdrage aan politiek debat en politieke actie. Tweejaarlijks Verslag 2014-2015.